مقدمه

حتماً برای شما هم پیش آمده که با کلی ذوق و شوق سراغ ChatGPT یا سایر ابزارهای هوش مصنوعی می‌روید، سوالی می‌پرسید، اما جوابی که می‌گیرید یا خیلی کلیشه‌ای است یا اصلاً به دردتان نمی‌خورد.

شاید با خودتان فکر کنید: “این هوش مصنوعی هم که آنقدرها باهوش نیست!” اما صبر کنید. مشکل از هوش مصنوعی نیست؛ مشکل اغلب در نحوه درخواست ماست.

این روزها همه ابزارهای هوش مصنوعی را می‌شناسند، اما تعداد کمی بلد هستند که چطور از آن‌ها “درست کار بکشند”. اگر می‌خواهید هوش مصنوعی را از یک ماشین جستجوی ساده به یک منتور، مشاور یا دستیار هوشمند تبدیل کنید، باید زبان آن را یاد بگیرید.

در این مقاله، فرمول ۶ مرحله‌ای و اختصاصی را به شما آموزش می‌دهیم که خروجی کارتان با هوش مصنوعی را متحول می‌کند.

۱. تعیین شخصیت (Role Playing): به هوش مصنوعی نقش بدهید

اولین و شاید مهم‌ترین قدم این است که مشخص کنید طرف حساب شما کیست؟ اگر به هوش مصنوعی نقش ندهید، او مثل یک دایره‌المعارف عمومی جواب می‌دهد. اما وقتی نقشی برای او تعیین می‌کنید، دایره واژگان و نوع تفکرش تغییر می‌کند.

شما می‌توانید هر نقشی را از او بخواهید:

• یک منتور کسب‌وکار
• یک مشاور خانواده
• مربی ورزشی
• دستیار فروش
• یا حتی شبیه‌سازی یک شخصیت مشهور

مثال حرفه‌ای:

به جای اینکه بپرسید “چطور محتوا تولید کنم؟”، بنویسید:

“در این گفتگو می‌خواهم تو یک منتور تولید محتوا باشی که با تفکرات و اندیشه شهید آوینی آشناست و با آن سبک به من مشاوره می‌دهد.”

۲. تعیین لحن و رفتار (Tone & Style)

حالا که نقش مشخص شد، باید “اخلاق” او را هم تعیین کنید. دوست دارید چطور با شما صحبت کند؟ این بخش به شدت روی جذابیت پاسخ‌ها تاثیر می‌گذارد.

رفتار مورد نظرتان را انتخاب کنید:

• سخت‌گیر و منتقد (برای پیدا کردن ایرادات کار)
• آسون‌گیر و تشویق‌کننده
• دقیق و داده‌محور
• دوست، پایه و همراه (برای طوفان فکری)
• فان و شوخ‌طبع

نکته طلایی: شما حتی می‌توانید بگویید “شبیه من باش”. برای این کار کافیست خودتان و نحوه صحبت کردنتان را با جزئیات برایش توصیف کنید تا یک نسخه دیجیتالی از خودتان داشته باشید.

۳. بیان وضعیت فعلی (Context): زمین بازی را شرح دهید

قبل از اینکه بگویید چه مشکلی دارید، باید بگویید “کجا هستید”. هوش مصنوعی علم غیب ندارد! تا زمانی که وضعیت فعلی‌تان را شرح ندهید، نمی‌تواند راهکار اختصاصی بدهد.

یک مثال کاربردی:

فرض کنید صاحب یک آنلاین شاپ هستید. قبل از درخواست راهکار، اینطور بنویسید:

“من یک آنلاین شاپ لوازم آرایشی دارم. دفتر و انبارم در شهر کرمان است. خودم مسئولیت فروش و مارکتینگ را دارم و یک شریک دارم که کارهای تامین کالا را انجام می‌دهد. در حال حاضر روزانه ۱۰ سفارش دارم…”

این اطلاعات به هوش مصنوعی کمک می‌کند تا راهکاری متناسب با شهر، اندازه تیم و حجم سفارشات شما بدهد.

۴. بیان نیاز و مشکل (Problem Statement)

حالا وقت آن است که اصل مطلب را بگویید. مشکل چیست؟ نیازتان کدام است؟

این قسمت معمولاً ساده‌ترین بخش است چون شما دقیقاً می‌دانید چه دردی دارید.

مثال:

“چرا هرچه پست در اینستاگرام می‌گذارم، نه وایرال می‌شود و نه فروشی ایجاد می‌کند؟ حتی پست‌هایی که بازدید بالا می‌گیرند هم منجر به خرید نمی‌شوند.”

۵. جزئیات (The Golden Key): شاه‌کلید دریافت پاسخ عالی

این مهم‌ترین بخش این مقاله است. تفاوت یک پاسخ معمولی با یک پاسخ شاهکار، در “جزئیات” است. هرچقدر ورودی دقیق‌تری بدهید، خروجی دقیق‌تری می‌گیرید.

بیایید مثال قسمت قبل (مشکل آنلاین شاپ) را با جزئیات بازنویسی کنیم تا ببینید چقدر فرق می‌کند:

پرامپت با جزئیات:

“پیج من ۸ هزار فالوور دارد. تا الان ۳۵ پست گذاشتم که ۱۲ مورد ریلز بوده و بقیه اسلایدی. در ریلزها خودم جلوی دوربین محتوای فان اجرا می‌کنم و پست‌های اسلایدی معرفی محصول هستند. فقط یک ریلز با موضوع X وایرال شد و ۳۰ هزار ویو گرفت، اما بقیه میانگین ۵ هزار بازدید دارند. چیکار کنم که محتوا هم وایرال شود و هم به فروش ختم شود؟”

وقتی آمار دقیق (تعداد فالوور، نوع پست، میانگین ویو) را می‌دهید، هوش مصنوعی دقیقاً نقطه ضعف استراتژی شما را پیدا می‌کند.

۶. ارائه راه حل پیشنهادی (The Double-Edged Sword)

گاهی اوقات خودتان ایده‌ای در ذهن دارید و می‌خواهید نظر هوش مصنوعی را بدانید. این کار خوبی است اما مثل راه رفتن روی لبه چاقو است!

اگر مستقیماً راه حل را بگویید، ممکن است هوش مصنوعی تنبل شود و فقط ایده شما را تایید کند.

راهکار چیست؟

به جای دیکته کردن راه حل، با او مشورت کنید.

نگویید: “من می‌خواهم هر روز استوری بگذارم تا فروشم بیشتر شود.”

بگویید: “شنیده‌ام که استوری گذاشتن روزانه یا محتوای آموزشی باعث افزایش فروش می‌شود. نظر تو چیست؟ آیا با توجه به وضعیت پیج من این استراتژی جواب می‌دهد؟”

تعامل درست: هوش مصنوعی خدا نیست!

در نهایت، فراموش نکنید که مدل‌های هوش مصنوعی (مثل ChatGPT، Claude یا Gemini) ابزارهایی برای کمک به ما هستند، نه جایگزین تفکر ما.

• به چالش بکشید: هیچ‌وقت اولین پاسخ را وحی منزل ندانید. بپرسید: “از کجا معلوم؟”، “روی چه حسابی این را گفتی؟”، “آیا روش کم‌هزینه‌تری هم هست؟”.
• تنوع داشته باشید: هوش مصنوعی‌های مختلف، مدل‌های فکری متفاوتی دارند. اگر دیدید یکی از آن‌ها جواب‌های پرت‌وپلا می‌دهد، سراغ مدل دیگری بروید. همیشه چند ابزار هوش مصنوعی در جعبه ابزار خود داشته باشید.